Mooi Spijkenisse

Categories

De beschermer tegen hoogwater

pomp-waaier Gemaal De Leeuw van Putten

pomp-waaier Gemaal De Leeuw van Putten

Kent u dit monument aan het Noordeinde tegenover de molen?

Deze pomp-waaier hield het overbodige water uit de polders via de Vierambachten-boezem, “den Beuzem”, over te pompen in de Oude Maas. De water uitlaat hiervoor zat in de haven. Dit is geen replica, maar de echte pomp-waaier die van 1881 tot maar liefst 1988 dienst heeft gedaan in het Gemaal De Leeuw van Putten. De waaier is er samen met de sluisdeuren geplaatst in 1989. De sluisdeuren hebben Spijkenisse onder andere in het rampjaar 1953 beschermd.

Groen in Spijkenisse

Spijkenisse ligt in een, op z’n zachts gezegd, nogal geïndustrialiseerd stuk Nederland. Om dit zo goed mogelijk te compenseren ligt er al sinds jaar en dag een groot park tussen De Botlek en Spijkenisse, het Hartelpark. Dit grote park strekt zich uit vanaf ongeveer de Leliestraat en loopt door tot aan de Borgtweg, onderbroken door de Hartelweg. Het is een park waarin het heerlijk wandelen is en zeker in het oostelijke deel van het park lijkt het park soms meer op een bos dan op een park. Samen met het Vogelenzangpark/Mallebos is dit het grootste stuk aangesloten groen in de gemeente Spijkenisse. Je zou zeggen dat een dusdanig park in een industrieel gebied als de Rijnmond een groot goed is wat als “heilig” beschouwd moet worden. Niets is echter minder waar, als de hondenvereniging een nieuw onderkomen moet hebben heeft de gemeente het plan op gevat deze te huisvesten op een locatie waarvoor maar liefst 120 bomen gekapt moeten worden! Nu is het niet de eerste keer dat ik twijfel aan de intellectuele capaciteiten van onze bestuurders in Spijkenisse (gezien het feit dat ze gaan rooien terwijl dieren nog in winterslaap zijn!!), maar deze bijzondere ontwikkeling spant wat mij betreft tot nu toe toch wel de kroon. Om Spijkenisse een mooie en levendige stad te houden moeten we behalve het handje vol historische gebouwen ook het groen behouden. Teken daarom de petitie en laten we gezamenlijk deze waanzin voorkomen.

Klik hier om direct naar de petitie te: Behoud de bomen in het Hartelpark

Groentewinkel familie Mak

Je kan niet over de geschiedenis van Spijkenisse schrijven, zonder het over de bijzondere groentewinkel van de familie Mak te hebben. De groentewinkel Mak is misschien wel het meest bijzondere pandje van Spijkenisse, dat van binnen nog geheel in oude stijl behouden is, incl alle spullen! Tijdens de Open Monumentendag ben ik er naar binnengelopen en ik was verbaasd over hoeveel geschiedenis er in zo’n klein huisje kan zijn! Voor contact gegevens en openingstijden kijk even op de website: www.groentewinkelmak.nl .

De familie Mak keerde terug naar Spijkenisse op 25 mei 1915 en namen hun intrek in het huisje aan de Voorstraat. In 1917 werd hun tweede dochter geboren Johanna (Antje) Mak, oudste dochter Klaasje was toen 7 jaar. Het is niet exact duidelijk wanneer vader Jan Mak in het huisje de groentewinkel heeft geopend, naast zijn werkzaamheden in de winkel had hij namelijk nog een aantal andere baantjes in het dorp. Nadat vader en moeder Mak waren overleden namen de twee dochters de winkel over. Beide dochters Mak zouden nooit trouwen, al was Klaasje er erg dichtbij, zij zei echter op de dag van het huwelijk, de bruiloft af! Gevolg, op de verdieping van het huisje vind je nog de volledige uitzet, waarvan bijna alles nog volledig ingepakt is of ongebruikt! Het is een ongelooflijke ervaring om zulke “oude” spullen als volledig nieuw te zien.

Een ander iets wat zeer verbazingwekkend is, is je voor te stellen dat Klaasje tot op zeer hoge leeftijd in het huisje heeft gewoond, rekening houdend met het feit dat het huisje nog geneens een vaste wc heeft en de zolder trap dusdanig steil is en een overstap heeft naar de verdieping dat je zelfs als jonge man/vrouw goed moet opletten hoe je naar boven loopt om niet van de trap te vallen.

Het is niet goed met woorden te beschrijven hoe het is om in het museumpje Groentewinkel Mak rond te lopen, het is een absolute aanrader om zelf een keer op de 1ste zaterdag van de maand te gaan ondernemen, alles in het interieur is onaangeraakt, alles staat op precies dezelfde plek zoals het is achtergelaten toen  Klaasje Mak het huisje helaas moest verlaten om in een verzorgingstehuis te gaan wonen, haar persoonlijke gezondheid en de mogelijkheden tot verzorging lieten zelfstandig wonen niet meer toe. Mijn persoonlijke advies is om eens te gaan kijken! Hieronder een aantal foto’s te ik heb gemaakt tijdens mijn bezoek aan het museum Groentewinkel Mak.

Groentewinkel Mak in Spijkenisse aan de Voorstraat

Groentewinkel Mak in Spijkenisse aan de Voorstraat

Groentwinkel & museum Mak in Spijkenisse aan de Voorstraat

Groentwinkel & museum Mak in Spijkenisse aan de Voorstraat

Spijkenisser bedrijf VEGE: geschiedenis

Misschien minder bekend als Spijkstaal en De Rijke, maar net zo zeer een groot internationaal bedrijf met zijn roots stevig in Spijkenisse: VEGE!

VEGE word in 1936 opgericht als joint ventrure tussen Mr. Versteeg en Mr. Van Genderen: VEGE. Ze beginnen een werkplaats en hebben daarbij ook niet duidelijk een naam of logo. Het eerste logo van VEGE word pas ingevoerd in 1953. Het bedrijf groeit gestaag en met internationale succes voor de deur, moet er een duidelijk logo en een duidelijke naam aan de producten worden gekoppeld. Wim Versteeg, toenmalige directeur, baseert het logo op zijn favoriete sigaar!

Logo VEGE Spijkenisse

Logo VEGE Spijkenisse
Bron: VEGE.nl

VEGE zag na de tweede wereldoorlog zijn eerste grote groei, het grote tekort aan goede reserveonderdelen bood een kans voor VEGE. De eerste onderdelen die zijn gingen leveren was voor de trucks van Dodge en GMC. Later worden daar ook de Amerikaanse merken Jeep en Ford aan toegevoegd en het Engelse Morris en Austin. VEGE gaat vervolgens ook “ruilmotoren” aanbieden om de downtime voor haar klanten te verminderen.

VEGE Fabriek aan de Groene Kruisstraat in 1952

VEGE Fabriek aan de Groene Kruisstraat in 1952

Het bedrijf groeit gestaag en in 1953 word er een vestiging geopend in  Huissen en word VW als merk toegevoegd aan de productie. In 1967 verhuisd VEGE naar haar huidige locatie en het huidige pand. Op dat moment is de VEGE locatie state-of-the-art. Als VEGE motoren in 1986 haar 50 jarige jubileum viert begint ook de grote expansie van het bedrijf en vestigt het zich in alle uithoeken van de wereld. Na jarenlange uitbreidingen en nieuwe vestigingen komt VEGE Motoren in 2004 in zwaar financieel weer. Onder druk van te hoge productiekosten en zeer sterk dalende omzet, VEGE Motoren gaat daarmee failliet, maar kan een doorstart maken omdat de holding nog gezond is. In 2005 fuseert VEGE met Continental motoren Group Ltd (CEL). Het bedrijft komt weer op koers, maar in 2009 word wel het onderdeel VEGE Industrial failliet verklaard en moeten er 80 werknemers ontslagen worden.

Het bedrijf lijkt op het moment weer in de lift te zitten en met 255 medewerkers en met een productie van meer dan 12.000 motoren en 16.000 cilinderkoppen per jaar is het bedrijf nog altijd een prachtige stuk Spijkenisser ondernemerschap. Een puur Spijkenisser bedrijf waarvan we hopen dat het nog vele jaren in onze stad gevestigd zal blijven.

 

Heerlijkheid Putten : Heren van Putten

Zo’n 800 jaar geleden werd het gebied Spijkenisse en de gehele omgeving bestuurd door “De Heer van Putten”, De Heer was de eigenaar van de “Heerlijkheid” in dit geval “De Heerlijkheid Putten”. De “Heren” waren leenheer van een hogere heer, vaak iemand van adel. Vele heerlijkheden waren in handen van adel, maar ook regenten schafte vaak heerlijkheden aan om zichzelf op deze manier een semi-adelijke titel te geven. Deze Heren mochten in de Heerlijkheid bepaalde ambtenaren benoemen en hadden de controle over de lagere rechtspraak. De Heren van Putten hadden bij aanvang hun hoofdzetel ongeveer tussen het huidige Oud-Beijerland en Heinenoord (Hoekse Waard was toen nog één eiland met Putten), later zouden zij hun hoofdzetel verhuizen naar Geervliet.

In 1216 is Jan I de eerste Heer van Putten. In aanvang omvat de Heerlijkheid Putten, het huidige Spijkenisse & Hekelingen, Geervliet, Simonshaven en Biert & aan de overzijde van de Maas hadden zij ook zeggenschap over Poortugaal en omgeving. Door de loop van de jaren wisten zij dit gebied uit te breiden naar het volledige huidige gemeentes Bernisse & Spijkenisse, Hoekse Waard maar ook het huidige Rotterdam Zuid en grote delen van Flakkee.

Van 1216 tot 1459 bleef het gebied in de bezit van de familie van de Heren van Putten. In 1459 overleed Jacob van Gaasbeek kinderloos en werd hij de laatste Heer van Putten uit de familie. De Heerlijkheid verviel hiermee naar de grafelijkheid van Filips II Hertog van Bourgondië. Dit duurde tot 1581, daarna ging de Heerlijkheid over in de Staten van Holland.

Behalve het familie wapen dat voortleeft als het wapen van de Gemeente Spijkenisse is er niet veel tastbaars meer terug te vinden in het gebied van de eens zo machtige Heren van Putten. De heer Nicolaas III van Putten en Strijen liet tussen 1304 en 1311 een kasteel bouwen “Slot Valckesteyn” in Poortugaal. Dit prachtige en grote kasteel is helaas in 1827 gesloopt. Ook het kasteel in de “hoofdstad” Geervliet is gesloopt in 1819. Het meest tastbare wat er over is zijn de polders,  de grond waarop wij nu wonen in Spijkenisse. Met goedkeuring van de Heren van Putten zijn namelijk de meeste polders bedijkt, drooggelegd enz.

Zegel Ridder Nicolaas I van Putten

Zegel Ridder Nicolaas I van Putten uit 1241

Zegel Nicolaas III van Putten

Zegel Nicolaas III van Putten

Tolhuis bij de Veerpont Hekelingen

Vroeger heeft er bij het veerpont tussen Hekelingen en Nieuw-Beijerland een zogenaamd tolhuis gestaan. Hiervan kan ik echter vrijwel geen foto’s vinden, het originele gebouw is volgens oude papieren van “De Penningmeester van de zandvoetpaden in het Land van Voorne en de Besturen van De Grindwet Brielle – Nieuwe-Beijerlandse Veer en De Tertaire Weg 65” uit 1849-1850. Tevens heb ik op de site van Piershil twee foto’s gevonden uit 1940. In het Tolhuis konden mensen wat eten en drinken terwijl zij op de veerpont aan het wachten waren. Zijn er mensen die meer informatie of foto’s hebben over dit tolhuis? Ik weet ook niet precies tot wanneer het er gestaan heeft, maar er heeft later ook nog een cafe in gezeten.

Tolhuis Hekelingen 1940. Bron: piershil.com

Tolhuis Hekelingen 1940. Bron: piershil.com

Tolhuis Hekelingen 1940. Bron: piershil.com

Tolhuis Hekelingen 1940. Bron: piershil.com

Het Plan 2000+ uit de jaren ’60

Toen de wederopbouw na de tweede wereldoorlog redelijk voldaan was begon men de ogen weer op de toekomst te richten. Volgens de experts zou Nederland in het jaar 2000 uitgegroeid zijn tot meer dan 18 miljoen inwoners en deze inwoners zouden een grote mate van welvaart hebben. Om al deze mensen te huisvesten en werk te bieden moest er gezocht worden naar manieren om de woongebieden en werkgebieden flink uit te breiden. Dit werd het nogal megalomane Plan2000+.  Dit plan is nooit uitgevoerd en stootte vanaf dag 1 op een enorme tegenstand, maar als het was uitgevoerd had Voorne-Putten en daarmee alle dorpen en steden erop, alsook Hoekse Waard en Goeree Overflakkee voorgoed totaal veranderd geweest.

Plan 2000+ voorzag in het uitbreiden van de haven op Voorne-Putten. Hierbij zou geheel Voorne-Putten afgegraven worden alsook een deel van de Hoekse Waard. Om deze dan gigantische haven goed te ontsluiten zou er een ingenieus stelsel met metro’s en snelwegen aangelegd worden alsook twee extra vliegvelden. Eén vliegveld zou tussen Brielle en Rozenburg moeten komen, de andere op de Hoekse Waard tegenover Moerdijk. Ook de Maasvlakte zou veel groter worden, dan hoe we hem nu kennen. De gehele kust van Voorne-Putten zou worden opgespoten, waarbij zowel Rockanje als Oostvoorne niet meer aan zee zouden liggen, maar aan de haven!

Het probleem met dit plan was dat er al was besloten om zowel Spijkenisse als Hellevoetsluis uit te laten groeien tot steden met tussen de 100.000 en 150.000 inwoners. Als dit zou gebeuren dan zou de uitbreiding niet meer mogelijk zijn van de haven. In het Plan2000+ werd er daarom een nieuwe stad voorzien “Grevelingenstad” op Goeree Overflakkee met 500.000 inwoners, dit moest ondervangen dat zowel Hellevoetsluis als Spijkenisse slechts dorpjes zouden blijven en geen nieuwe inwoners zouden kunnen huisvesten.

Het mega Plan200+ uit 1969

Het mega Plan200+ uit 1969

Ondanks dat het plan, in het huidige tijdsbeeld volslagen idioot is, was het plan ontwikkeld in een periode direct na de wederopbouw, toen alles in het kader stond van expansie en economische groei. Vanuit die gedachte had de ambtelijk top in Rotterdam het plan doorgezet, met als belangrijkste inzet de groei van de haven, daarbij geen rekening houdend met het feit dat de publieke opinie alsook een groot deel van de Gemeentelijke Raden verschoven was en de met expansie meekomende overlast zwaarder was gaan wegen.

Terug kijken is natuurlijk altijd de beste wijsheid, maar van de gigantische havenuitbreiding is uiteindelijk alleen de Maasvlakte aangelegd en na 20 jaar overleg in 2013 de Maasvlakte 2. Leefbaarheid blijft op Voorne-Putten een moeilijke issue, met de havens en industrie zo dichtbij is het zaak de stukken natuur en rust die er bestaan op Voorne-Putten te behouden en te beschermen. Het feit dat een dusdanig plan kan ontstaan, kan worden gedragen door de ambtelijk top is en blijft een waarschuwing dat we als inwoners van Spijkenisse en Voorne-Putten niet iets als “onmogelijk” moeten beschouwen. Vele denken, het zal wel los lopen met de monumenten, de leefbaarheid of dat park, maar voor je het weet ligt er een nieuw plan 2000 op tafel.

Maasvlakte 2

Maasvlakte 2