Mooi Spijkenisse

Home » 2013 » November

Monthly Archives: November 2013

Geschiedenis van het dorp Hekelingen

Hekelingen is een van de oudste dorpen op het eiland Voorne-Putten met verschillende opgravingen die duidelijk maken dat reeds 3000 jaar geleden de eerste mensen zich in het gebied van het huidige Hekelingen hebben gevestigd. Bewoners uit de “Vlaardingen-cultuur” en “Klokbekerperiode” uit de Romeinse tijd is zelfs een grafveld gevonden met enkele crematie plekken. De ontstaansgeschiedenis van Hekelingen ging echter niet alleen over rozen, want door verschillende overstromingen moesten de bewoners regelmatig het gebied ook weer verlaten. De eerste documentatie waarin de naam “Hekelinge” word genoemd stamt uit 1322.

Tot 1966 heeft Hekelingen een zelfstandige gemeente gevormd. Hekelingen deelde wel de Schout en later Burgemeester met Spijkenisse sinds 1817. Ook van 1717 tot 1770 deelde Spijkenisse de Schout. De eerste waren de gebroeders Frans en Rochus Villerius die beurtelings Schout waren van 1717 tot 1770. Zij waren officieel Schout van Hekelingen & Vriesland alsook van Spijkenisse & Braband. Na 1770 heeft Hekelingen tot 1817 een eigen Schout gehad voor Hekelingen en Vriesland, dit waren achtereenvolgend: J.A. Hoogendijk Roosendaal (1770-1797), A. Preijt (1797-1798), Arie Aartsz van Bochove (1797-1807), P. van Roosenbergh (1807-1811) en B. Vlietlander (1811-1812 en tevens Schout van Zuidland). In 1812 kwam dhr D. Los, hij werd in 1817 ook Schout van Spijkenisse en was dit tot 1825. Daarna is de titel veranderd in Burgemeester en werd dhr J.C. Sterrenburg de eerste burgemeester van Spijkenisse en Hekelingen.

Hekelingen heeft, ondanks het overgaan in grote broer Spijkenisse, zijn dorpse karakter weten te behouden. Aan de Dorpstraat vinden we ook nog steeds het oude gemeentehuis van Hekelingen uit 1908 dat nog altijd herinnerd aan de zelfstandige gemeente die het ooit was. Ook de oude boerderij en rijksmonument, Hoeve bouwlust-zeldenrust uit 1611 toont de lange geschiedenis van het dorp. Ook de boerderij aan de Dorpstraat 5 en de  twee oude arbeidershuisjes aan Dorpstraat 1 en 3 (op nummer 1 heeft mijn moeder nog gewoond met haar vader-moeder, broer en zussen) hebben nog het prachtige oude karakter. Verderop aan de Dorpstraat vinden we ook nog de Dorpskerk van Hekelingen uit 1851 met imposante bomenrij.

Openbare School Hekelingen

Openbare School Hekelingen in 1908 uit het Streekarchief

Hekelingen Achterweg

Hekelingen Achterweg

Hekelingen Dorpsstraat 1925

Hekelingen Dorpsstraat 1925

Hekelingen Postkantoor

Hekelingen Postkantoor

 

Veerdienst Spijkenisse naar Nieuw-Beijerland

Tussen Spijkenisse en Nieuw-Beijerland vaart een veerdienst waar zowel voetgangers/fietsers als gemotoriseerd verkeer op mee kan over de rivier Het Spui. Het spui is onstaan op 2 november 1532  tijdens een stormvloed waarbij een dijkdoorbraak de verbinding van het Spui met de (Oude) Maas tot stand kwam. Het spui is tussen de 130 en 255 meter breed.

Tot 1924 werd de veerdienst aangeboden via de (toen zelfstandige gemeente) gemeente Hekelingen. Via vrije inschrijving met onder andere inwoners uit Hekelingen en Nieuw-Beijerland werd alleen het veerrecht toegewezen aan de hoogste van de twaalf inschrijvers, Jacques Jean Klok. Jacques kocht de kabelpont over van de gemeente Hekelingen en pachtte het veerrecht voor de overgang tussen Hekelingen en Nieuw-Beijerland. In 1924 betaalde je per persoon 0,05 gulden centen voor een oversteek. Na verschillende verbouwingen moest er in 1933 een nieuwe grotere pont worden besteld, hiervoor werd 4040,- gulden betaald. In 1940 brak wereldoorlog II uit en overleed Jacques Klok, zijn zoon nam noodgedwongen de veerdienst over naast zijn normale baan. De oorlog was voor de veerdienst een moeilijke tijd, aangezien vrijwel niemand de veerdienst mocht gebruiken van de Duitsers en degene die wel het recht hadden de oversteek te maken mochten dit van de Duitsers regelmatig gratis doen.

In de jaren na de oorlog ging het, mede door de wederopbouw, beter met de veerdienst, de pont werd vergroot en voorzien van een motor en een schroef, de pont hoefde nu niet meer naar de andere kant te worden getrokken op pure spierkracht, wat de duur van de oversteek aanzienlijk korter maakte. Tijdens de watersnoodramp had de pont een belangrijke rol om het ondergelopen gebied te verbinden met het droge land, de pont vaarde toen dag en nacht. Toen Spijkenisse in de jaren ’60 werd aangewezen als groeigemeente en de Botlek werd gebouwd werd de pont wederom vervangen in 1965, nu door een vrijvarende pont uit Duitsland. Deze pont werd de Jaqueline I vernoemd naar de dochter van de eigenaar Piet Klok. De Jacqueline gingen echter maar 10 jaar mee, want in 1976 kreeg Piet Klok de kans om 1 van de overbodige geworden Waal ponten over te kopen, deze was veel groter dan de oude pont en met 2 motoren minder gevoelig voor storingen, de pont kreeg de naam Jacqueline II. De pont Jacqueline II bleef maar liefst 20 jaar in de vaart tussen Spijkenisse en Nieuw-Beijerland en heeft menig stevige winter moeten doorstaan. De Jacqueline II is na 1997 gaan varen tussen Krimpen aan de Lek en Kinderdijk.

1965: Kabelpont tussen Hekelingen en Nieuw-Beijerland

1965: Kabelpont tussen Hekelingen en Nieuw-Beijerland

De Jacqueline II op het Spui. Foto: Joniek Kemperman

De Jacqueline II op het Spui. Foto: Joniek Kemperman

In 1997 werd de huidige pont gedoopt met de naam “Queen Jacqueline”, die nu na 26 jaar nog steeds Spijkenisse (Voorne-Putten) verbind met Nieuw-Beijerland (Hoekse Waard).

Archeologie document over Spijkenisse

Al in het jaar 5000 voor Christus woonde er mensen in het gebied van tegenwoordig Spijkenisse en Hekelingen is. Vondsten hiervan zijn gevonden onder andere in het Park Vriesland en aan het spui. Reeds in 1949 werd deze archeologisch vondst gedaan en in 1950 werd een klein onderzoek gedaan. Pas in 1980 bij de bouw van de wijk Vriesland werd er een groot onderzoek gedaan naar deze zeer waardevolle archeologisch plaats. De reden dat deze vondst onder de “Vlaardingen-cultuur” vallen of “Vlaardingen-mensen” worden genoemd heeft te maken met het feit dat er in Vlaardingen reeds in 1960 een soortgelijk groot onderzoek was gedaan. Het kleine kampement werd in de zomer door ongeveer 15 personen gebruikt. Zij haalde daar hun voeding door middel van jagen en vissen. 5000 jaar voor Christus kon er in het gebied van Spijkenisse gejaagd worden op edelhert, zwijn en ree.

Het Bureau Oudheidkundig Onderzoek van gemeentewerken Rotterdam heeft over deze geschiedenis een mooi onderzoek gemaakt en in PDF geplaatst. Download de PDF: Archeologische Geschiedenis Spijkenisse

Boerderij “de Hoge Werf”

Boerderij “Hoge Werf”, Boerderij “Hoogwerf” of “Hooge Werf” de naam van deze boerderij word op vele manier geschreven. Boerderij “Hoge Werf” kom ik voor het eerste tegen met een vermelding uit 1764 wanneer Pieter Cornelisz Huijsman, geb. 25 dec 1743 te Spijkenisse de boerderij “de Hoge Werf” herbouwd.  Het feit dat hij de boerderij herbouwd betekent dat de boerderij er al voor 1764 heeft gestaan.  Hij herbouwd er een boerderij die grootste word uit de gehele regio. (PS: Pieter Cornelisz trouwt met (Maritje (Maria) Villerius dochter van de landbouwer met de Welplaat boerderij). De boerderij Hoge Werf was tevens een van de allereerste boerderijen uit zijn soort.

Boerderij Hoge Werf is van het type: middenlangsdeelboerderijen. Dit type boerderij was alleen geschikt voor de grootste landbouwbedrijven. Naast de Hoge Werf was er slechts 1 andere boerderij van dit type op het eiland, de Jagthoek in Zuidland. In de schuur boden de beide buitenste beuken plaats aan de stallen; daartussen lagen naast elkaar een reeks tasvakken en de zich tussen de dubbele deuren in voor- en achtergevel uitstrekkende deel. Het woongedeelte toonde twee perioden, een 18de- en een 19de-eeuwse.

Cornelis Huibrecht Huijsman, zoon van Pieter Cornelisz neemt later de boerderij over en bouwt het bedrijf succesvol verder uit. Dat het bedrijf succesvol is blijkt uit de belasting aanslag in 1808 dat met 190,- guldens 10% is van de gehele belastingopbrengst van Spijkenisse. Hij bezit op dat moment 31 paarden en 108 koeien, wat niet alleen voor die tijd, maar ook nu nog een flink boerenbedrijf is. in 1855 word de boerderij verkocht aan Leendert van de Linde uit Heenvliet.

De boerderij komt aan een dramatisch einde als het in 1966 volledig verwoest word door een brand. Bij deze brand komt brandweerman Arie Versteeg om het leven.

De verwarring met de naam is zeer vermoedelijk afkomstig van het feit dat rondom deze plaats later de wijk “Hoogwerf” word gebouwd, de boerderij stond er echter al vele eeuwen eerder dan de woonwijk.

Boerderij de Hoge Werf, ook bekend als boerderij Hoogwerf

Boerderij de Hoge Werf, ook bekend als boerderij Hoogwerf

Boerderij de Hoge Werf, ook bekend als boerderij Hoogwerf

Boerderij de Hoge Werf, ook bekend als boerderij Hoogwerf

Boerderij de Hoge Werf, ook bekend als boerderij Hoogwerf

Boerderij de Hoge Werf, ook bekend als boerderij Hoogwerf

Boerderij de Hoge Werf, ook bekend als boerderij Hoogwerf

Boerderij de Hoge Werf, ook bekend als boerderij Hoogwerf

Informatie zowel via het streekarchief als Genealogie documenten.

Hoop voor boerderij Versteeg

Eerder schreven we al rondom de onzekerheid voor boerderij Versteeg in deze post: klik hier . Met het niet opstellen van een gemeentelijke monumentenlijst in verband met de bezuinigingen en het afketsen van het plan om de boerderij te voorzien van een zorginstelling leek de oude boerderij Versteeg (inmiddels flink verpauperd) een roemloos einde te gemoed te gaan. De boerderij werd echter niet door iedereen vergeten en vooral de Lokale Politieke Federatie Spijkenisse zetten zich hard in voor het behoud van dit monument waardige pand. De boerderij, gebouwd in 1883, staat inmiddels al vele jaren leeg en wacht op een nieuwe bestemming, want zowel het idee voor kantoorunits als de zorginstelling gingen ten onder, maar er gloort hoop, want het plan is nu geopperd om in de boerderij 19 starterswoningen te realiseren.  Het ontwerp hiervoor is opnieuw gemaakt door architectenbureau Ziggurat. Het woonhuis van de boerderij zal volledig gerestaureerd worden, de schuur is word echter gesloopt en opnieuw opgebouwd naar moderne eisen. Zodra er meer informatie bekend is, dan zal ik dat uiteraard posten.

Het nieuwe ontwerp voor Boerderij versteeg

Het nieuwe ontwerp voor Boerderij versteeg

Het nieuwe ontwerp voor Boerderij versteeg

Het nieuwe ontwerp voor Boerderij versteeg

De huidige verpauperde staat van Boerderij Versteeg

De huidige verpauperde staat van Boerderij Versteeg

Aanvullende informatie Boerderij Versteeg Stationsstraat 8 in Spijkenisse. De boerderij staat bekend als boerderij Versteeg, maar de eerste bewoner in 1883 was  Arie van Holst, geb. 16 mei 1858 hij huurt in 1883 de boerderij aan de Stationsstraat nummer 8 van zijn vader Cornelis van Holst. In 1892 word hij de eigenaar van het bedrijf en de boerderij en verhuurt deze in 1895 aan Pleun Stehouwer. Zelf verhuist de familie van Holst naar Maasdam. Als in 1901 de schuurt afbrand komt de zoon terug om de boerderij over te nemen. Later komt familie Verweel en daarna familie Versteeg in de boerderij wonen voordat de agrarische functie van het pand ten einde komt. Het feit dat Arie de boerderij in 1883 huurt van zijn vader doet me wel afvragen of de boerderij niet toevallig eerder gebouwd is dan 1883?

Boerderij Versteeg - Stationsstraat 8

Stationsstraat 8 te Spijkenisse