Mooi Spijkenisse

Categories

Sloop Spijkenisserbrug 1978

Nadat de huidige Spijkenisserbrug op 11 juli 1978 werd geopend door toenmalig minister van verkeer en waterstaat Danny Tuijnman, kon er worden begonnen met de sloop van de oude Spijkenisserbrug die in 1903 was geopend. Een aantal foto’s van de sloop van de brug na 73 jaar dienst als brug voor de trams, auto’s, fietsers en voetgangers.

Sloop Spijkenisserbrug 1978

Sloop Spijkenisserbrug 1978

Het verwijderen van de heftorens van de Spijkenisserbrug

Het verwijderen van de heftorens van de Spijkenisserbrug

Het ontmantelen van de heftorens van de Spijkenisserbrug

Het ontmantelen van de heftorens van de Spijkenisserbrug

Het verwijderen van de heftorens van de Spijkenisserbrug (in kleur)

Het verwijderen van de heftorens van de Spijkenisserbrug (in kleur)

 

Het ontmantelen van de heftorens van de Spijkenisserbrug (in kleur)

Het ontmantelen van de heftorens van de Spijkenisserbrug (in kleur)

Sloop Spijkenisserbrug 1978

Sloop Spijkenisserbrug 1978

Verbouwing Spijkenisserbrug

Een aantal bijzonder foto’s van de bouw van de eerste Spijkenisserbrug.

Op de eerste foto worden de fundamenten voor de brug aangelegd tussen 1900 en 1903

Bouw van de eerste Spijkenisserbrug tussen 1900 en 1903 tussen Spijkenisse en Hoogvliet

Bouw van de eerste Spijkenisserbrug tussen 1900 en 1903 tussen Spijkenisse en Hoogvliet

Het eerste deel van het staande stalen frame word geplaatst

De bouw van de eerste Spijkenisserbrug tussen 1900 en 1903

De bouw van de eerste Spijkenisserbrug tussen 1900 en 1903

Deze foto’s zijn van het moment dat eerste Spijkenisserbrug werd verbouwd van het origineel, een draaibrug naar een hefbrug. De wachtorens op het midden bij de brug kwamen hierbij helaas te vervallen.

De verbouwing van de Spijkenisserbrug van draaibrug naar hefbrug

De verbouwing van de Spijkenisserbrug van draaibrug naar hefbrug

Park Waterland

Park Waterland is 1 van de grotere parken in Spijkenisse en is gelegen aan de zuidzijde van de stad. Aan de noordzijde word het park begrensd door de wijk Waterland, aan de oostzijde door de Meeldijk aan de westzijde door de gaddijk en aan de zuidzijde door Hekelingen. Het park vormt ook een natuurlijke barriere tussen het stadse van Spijkenisse en het dorpse van Hekelingen. Onderstaande wandelroute heb ik ook op de app Endomondo toegevoegd (app voor fietsen en wandelen) en kan dus ook op die manier worden gevolgd.

Locatie Park Waterland in Spijkenisse

Locatie Park Waterland in Spijkenisse

Wandelroute Park Waterland Spijkenisse

Wandelroute Park Waterland Spijkenisse

De beste plek om een wandeling door het park te starten is bij fitnesscentrum M-point (Gaddijk 43).  Vanaf daar loop je ook direct langs de 2 grootste vijvers in het park “Het Grote Gat” en “Het Kleine Gat”, ook wel grote en kleine Wiel genoemd. Deze grote vijvers zijn ontstaan na een dijkdoorbraak van 1570.

Het Grote Gat in Spijkenisse gelegen in het park Waterland.

Het Grote Gat in Spijkenisse gelegen in het park Waterland

Dit gedeelte van het park het oostelijke gedeelte word actief onderhouden en is geschikt voor recreatie, zo vind je er een voetbalveldje en een tennisbaan. In het oostelijke gedeelte is het gras dus ook netjes gemaaid en zijn de paden volledig vrij en de oevers van de sloten en het Grote- en Kleine gat lopen stijler af. Volg het asfaltpad in een rechte lijn om door het oostelijke deel van het park te lopen.  Je loopt dan langs het voetbalveldje en de tennisbaan om vervolgens bij een grote heuvel uit te komen.

Oostelijk gedeelte Park Waterland in Spijkenisse

Oostelijk gedeelte Park Waterland in Spijkenisse

Na het voetbalveldje en de tennisbaan komt u langs een grote heuvel, aan de andere zijde van deze heuvel vind u “Sterrenwacht Tweelingen” een unieke vereniging in Spijkenisse. Voor dit unieke gebouw werd op vrijdag 21 april 1978 de eerste paal geslagen. In 1979 werd de koepel op het gebouw geplaatst en op 25 juni 1980 werd de sterrenwacht geopend door de toenmalige burgemeester. Een uniek gebouw en vereniging waar er in Nederland niet veel van zijn, de vereniging is helaas alleen open in het seizoen op vrijdag geopend voor publiek. Na Sterrenwacht kun je de Middelweg oversteken en het westelijke gedeelte van park in lopen.

Middelweg Spijkenisse, de scheiding tussen het oostelijke en westelijke Park Waterland

Middelweg Spijkenisse, de scheiding tussen het oostelijke en westelijke Park Waterland

Sterrenwacht Tweelingen Spijkenisse in het park Waterland

Sterrenwacht Tweelingen Spijkenisse in het park Waterland

Het westelijke deel van het Park Waterland is niet geschikt voor recreatie, behalve wandelen. Het westelijke deel van het park word meer aan de natuur overgelaten en behalve ecologisch maaien (waarbij niet al het gras word gemaaid en ook niet op gelijke lengte) heeft de natuur vrij spel. Het gras groeit hier dus ook hoger en de slootkanten lopen gelijkmatiger af. Let in dit gedeelte ook beter op uw kinderen of hond, omdat het soms nogal eens lastig te zien is waar het grasveld eindigt en de sloot begint. Het pad brengt u helemaal naar de andere kant van het park naar de Meeldijk, hier gaat het pad rond en kun je terug naar het beginpunt of via de Meeldijk naar Park Braband lopen.

Park Waterland is een prachtig en volwassen park met afwisselende beplanting en heerlijk om van een rustige wandeling te genieten. Een rondje door het park is ongeveer 3 km.

Westelijk deel Park Waterland dat aan de natuur word overgelaten in Spijkenisse

Westelijk deel Park Waterland dat aan de natuur word overgelaten in Spijkenisse

Westelijk gedeelte Park Waterland, het bruggetje over de sloot loopt de wijk Waterland in

Westelijk gedeelte Park Waterland, het bruggetje over de sloot loopt de wijk Waterland in

Spijkenisse: Mirjam Cohen of Marietje Barendse

Het verhaal van de vermoorde joodse familie Levi is waarschijnlijk wel een van de bekendste oorlogsverhalen uit Spijkenisse. Deze enige joodse familie werd in 1942 uit Spijkenisse gedeporteerd en als snel daarna zijn Mina, Elly en Jaantje vermoord in Auschwitz, Salomon en Charles zijn op 31 maart 1943 waarschijnlijk door uitputting van dwangarbeid overleden. Dit zeer trieste en aan grijpende verhaal is bekend in Spijkenisse en in de gevel van hun voormalige huisje hangt sinds 1986 een gedenksteen, alsook de 5 gouden tegeltjes voor de deur met hun namen.

Een veel minder bekend verhaal is het verhaal van Mirjam Cohen, in de oorlog bekend als Marietje Barendse, een vijf jarig joods meisje ondergedoken in Spijkenisse bij de familie Arie en Teuntje van der Sluijs ter hoogte van de Schenkeldijk. Haar verhaal was dat er op haar ouderlijk huis in Amsterdam een bom gevallen was waardoor zij dakloos was geworden en zodoende bij de familie van der Sluis inwoonde. Wonderlijk heeft het kleine meisje de gehele verdere oorlog haar mond weten dicht te houden en zijn de andere kinderen in het gezin of de buren geen al te lastige vragen gaan stellen, al hebben ze wel 1x in scene moeten zetten dat de ouders van Mirjam op bezoek waren gekomen, dit waren in werkelijkheid echter verzetsmensen. Door deze in scene gezette bezoek, werd voorkomen dat de mensen uit de buurt meer en meer vragen zouden stellen over het feit dat de ouders van Mirjam nooit op bezoek zijn kwamen ondanks dat hun ook de bom op het huis zouden hebben overleefd.

Mirjam Cohen 1943

Mirjam Cohen 1943

De boerderij van familie vd Sluijs aan de Schenkeldijk 44/45

De boerderij van familie vd Sluijs aan de Schenkeldijk 44/45

Mirjam Cohen overleeft de oorlog en ook haar familie overleeft de Duitse bezetting en de joden vervolging. Het einde van de oorlog betekent echter niet direct een hereniging met haar vader en moeder, Mirjam word net als haar “oorlogszus” getroffen door tyfus. Zij word direct na de oorlog met andere tyfus patiënten uit Spijkenisse door de bevrijder overgebracht naar het quarantaine eiland Heijplaat.  Hier volgt ook de scheiding van Mirjam met haar opvanggezin uit de oorlog. Agaath mag naar huis en Mirjam word opgehaald door haar vader en meegenomen naar Veenendaal, waar haar vader en moeder ondergedoken hebben gezeten. Er is daarna nog een aantal keer contact geweest. Arie en Teuntje zijn nog bij de ouders van Mirjam op bezoek geweest in de zomer van 1945, in 1960 is Mirjam op de bruiloft geweest van Adrie en vader en moeder zijn in 1964 op de bruiloft geweest van Mirjam. Mirjam is daarna verhuisd naar Engeland en is er heel lang geen contact geweest, tot 1987 in de Suprise Show van Henny Huisman.

Arie van der Sluis zag het als zijn “christenplicht” Mirjam op te vangen en als “vanzelfsprekend”. Arie en Teuntje van der Sluis ontvangen in 1975 in Jeruzalem de Yad Vashem onderscheiding van de toenmalige Israelische minister van Buitenlandse Zaken. In Nederland word Arie van der Sluis onderscheiden met het verzetsherdenkingskruis op 26 april 1982.

Onderscheiding Arie van der Sluis, uit het boek "Oorlogsverhalen uit Spijkenisse"

Onderscheiding Arie van der Sluis, uit het boek “Oorlogsverhalen uit Spijkenisse”

Spijkenisse: De Laning

De Laning in Spijkenisse noord is een bijzonder stukje Spijkenisse dat helaas nog wel eens over het hoofd gezien word. In 1910 werd er in Spijkenisse buiten de dorpskern gebouwd en De Laning was een van de eerste straten waar gebouwd werd (samen met de Kerkweg). In de jaren ’20 van de vorige eeuw kreeg dit straatje haar huidige bebouwing.

In 1901 word de woningwet ingesteld, deze wet stelt bepaalde kwaliteitseisen waar nieuwe woningen aan moeten voldoen en tevens financiering bood voor woningbouwcorporaties. De wet was een reactie op de slechte leefomstandigheden in de arbeiderswijken. Misschien wel de allerbelangrijkste reden was het verbeteren van die hygiëne. Na het instellen van de woningwet mochten er bijvoorbeeld geen huizen meer gebouwd worden met bedsteden en alkoven, ruimtes zonder frisse lucht werden verboden.

In De Laning werden in 1921 voor Spijkenisse de eerste woningen gebouwd volgens de nieuwe woningwet principes. Aan de noordzijde van De Laning werden 22 woningen in 11 woonblokken gebouwd. Deze 2-onder-1 kap woningen, gebouwd in ambachtelijke stijl en met “Philibert-kap”,  werden tegen een zeer lage bouwsom gebouwd om ze zo aantrekkelijk mogelijk te maken voor arbeiders.

Na deze woningwet huizen volgende enkele luxere vrijstaande en 2-onder-1 kap woningen.

 

Laning in aanbouw in 1921. (Foto Jan van Bodegom)

Laning in aanbouw in 1921. (Foto Streekarchief VPR)

De Laning 1925 Spijkenisse, met bokkenwagen

De Laning 1925 Spijkenisse, met bokkenwagen

De Laning, Spijkenisse

De Laning, Spijkenisse

De oorspronkelijke architect van deze huisjes is helaas niet bekend, wel is bekend in 1981/82 zijn gerenoveerd door EGM in opdracht van de woningstichting. Inmiddels staan deze al bijna 100 jaar op hun plaats en nemen ze een bijzondere plek in, in de geschiedenis van Spijkenisse. Laten we hopen dat de huisjes op een dag onder een gemeentelijke monumentenwet gaan vallen, zodat dit unieke straatje beschermd blijft.

Andere bijzondere woningen aan De Laning (zuidzijde).
Aan De Laning 1 & 3 (zuidzijde) vinden we ook twee prachtige vrijstaande huizen, beide gebouwd in 1928. Deze huizen zijn opvallend veel chiquer en tonen ook al de eerste trekjes van de bouwstijl die zal volgen in de jaren ’30. Nummers 7,9,11 & 13 zijn luxere 2-onder-1 kap woningen gebouwd in 1938 in typische jaren 30 stijl. Nummers 15 t/m 25 zijn klassieker gebouwde arbeiders huizen uit 1938.

De Laning (noordzijde)
Ook de vrijstaande woning aan De Laning 2 is gebouwd in 1928 en zit er zelfs voor deze tijd aan de buitenkant nog zeer modern uit. Het schitterende klassiek gebouwde vrijstaande huisje aan De Laning 4 is gebouwd in 1922 op een prachtige ambachtelijke manier net als de woningbouw huizen met de klassieke oranje dakpannen en zadeldak.

Rampen in Spijkenisse

Zoals ieder ander dorp en iedere andere stad heeft Spijkenisse zijn tijden van tegenspoed meegemaakt, meermaals zelfs. Niet over alle rampen is evenveel informatie beschikbaar gebleven. Een aantal ervan zijn wel redelijk gedocumenteerd.

Grote brand 1648
Op zaterdag 13 juni 1648 brak er brand uit in het dorp Spijkenisse dat zich in hoog tempo van huis naar schuur naar hooiberg verplaatste. De schade was enorm valt te lezen in het kerkboek van David Thomasz. Boon. Bijna 1/5 deel van alle bewoners verliest bij deze brand zijn woning en raakt dakloos. Ook veel van de voorraden waren afgebrand en de bevolking leed al snel honger. Bij het ontbreken van verzekeringen betekende het in die tijd dat er gebedeld moest worden om geld los te krijgen voor herstel. De schout, secretaris en predikant hebben dat eerst in Den Haag geprobeerd, maar daar kregen ze hoogstens een vrijstelling voor de belasting, ook Rotterdam en Dordrecht waren niet erg welwillend, maar verleende toen een vergunning om te mogen collecteren. Een groot donateur was wel de VOC. Na 4 jaar collecteren was er ongeveer f8000,-. Van dit geld werden 21 huizen op de Voorstraat en 7 op de Kerkstraat herbouwd, alsook het schoolhuis en schoolmeesterswoning. Na deze brand van 1648 werd er een dorpsverordening ingesteld met en verbod op stroo of riet op de daken.

Grote brand 1741 & 1747
Vrijdag 14 april 1741 brak er een enorm brand uit ter hoogte van de Voorstraat. In een zeer snel tempo sloeg de brand van huis naar haar en in amper een uur tijd brandde maar liefst 21 huizen en 14 boerenschuren af, ondanks de 90 jaar eerder ingestelde verordening. Nog geen 6 jaar later was het opnieuw raak, nu tijdens een sterke najaarsstorm op maandagavond 27 november 1747. Deze keer brak de brand uit aan de westzijde van de Voorstraat en brandde er maar liefst 10 huizen en 21 schuren af, gevuld met vlas en graan. 11 andere woningen werden onbewoonbaar verklaard. Deze ramp kwam dubbel hard aan omdat er onder het rundvee op dat moment ook een ziekte de ronde deed. De brand en de rundvee ziekte heeft als gevolg gehad dat een groot gedeelte van de bevolking in zeer grote armoede leefde. Na deze brand is de brandweer gemoderniseerd en zijn zulke grote branden gelukkig achterwege gebleven.

Anno 174, herdenking grote brand in Spijkenisse van 1741

Anno 174, herdenking grote brand in Spijkenisse van 1741

Inundaties 1944-1945
Omdat de Duitse bezetter wil voorkomen dat geallieerde troepen kunnen landen op Voorne-Putten en van daaruit hun bevrijding van Europa kunnen in zetten worden grote delen van Voorne en Putten verplicht onder water gezet en worden verschillende dijken door gebroken om tankvallen te maken. De Duitse bezetter begint hier in 1944 mee. Het gehele dorp Hekelingen moet hiervoor worden ontruimd en de bewoners en hun vee moeten elders worden ondergebracht in Spijkenisse en omgeving. De verplichte inundaties van 44-45, vertonen veel overeenkomsten met de polders die in 1953 zullen onderlopen bij de watersnoodramp.

Inundaties 1944-1945 door de Duitse bezetter

Inundaties 1944-1945 door de Duitse bezetter

Tyfusepidemie 1945
Het is het einde van de Tweede Wereldoorlog als in Spijkenisse maar liefst 200 mensen besmet worden met tyfus, 20 hiervan zullen overlijden. De aanleiding is vervuild drinkwater uit het Spui en de Maas en de slechte leefomstandigheden. Spijkenisse word daarom door de bevrijder dan ook direct in quarantaine gezet, waardoor de bevrijding ook pas op 7 juli 1945 gevierd kan worden. Huisarts heer Rademacher heeft in deze periode een zeer belangrijke rol gespeeld.

herdenkingsbord uitgereikt aan alle verpleegkundigen die hulp verleenden tijdens de tyfusepidemie

herdenkingsbord uitgereikt aan alle verpleegkundigen die hulp verleenden tijdens de tyfusepidemie

Watersnoodramp 1953
Nauwelijks hersteld van de Tweede Wereldoorlog en de verplichte inundaties voltrok zich de meest recente en waarschijnlijk ook meest bekende ramp die een groot deel van Zeeland en Zuid-Holland heeft getroffen. Een lange rij witte stenen op de begraafplaats van Zuidland herinnerd ons aan de vele slachtoffers die er vielen op Putten.

Soldaten leggen zandzakken bij dijkdoorbraken in 1953 in Spijkenisse

Soldaten leggen zandzakken bij dijkdoorbraken in 1953 in Spijkenisse

Ondanks de vele slachtoffers kwam Voorne-Putten er in vergelijking tot andere gebieden nog genadig vanaf, de dijken braken aan de zuid- en oostkant, maar door de nieuw aangelegde dam, die in 1951 voltooid was, in de Brielse Maas bij Oostvoorne bleef Voorne en de noordrand van Putten gespaard.

Spijkenisse 1 februari 1953

Spijkenisse 1 februari 1953

 

Polders op Voorne 1953, watersnoodramp

Polders op Voorne 1953, watersnoodramp

De voorgangers van het gemaal De Leeuw van Putten

Net als vele andere delen van Nederland ligt Spijkenisse op “gemaakt” land, drooggelegd en beschermd door dijken en pompen. Rondom Spijkenisse word dit al vele honderden jaren gedaan, helaas is er over die periode niet zo veel bekend hoe dat gebeurde of waar dat plaats vond. Van de meer recente geschiedenis is wel het een en ander bekend. Op dit moment worden de polders van Spijkenisse doorgehouden door De Vooruitgang, De Leeuw van Putten en de Volharding. Voordat deze (in eerste instantie) stoomgemalen hun intrede maakte, werden de polder droog gehouden door twee watermolens.

De stenen Spijkenisse watermolen, een achtekante watermolen uit +/- 1678, stond aan de Vier Ambachtenboezem (grofweg waar nu de Hekelingseweg over de Boezem gaat). De watermolen in Spijkenisse hield de polders van Spijkenisse en Schiekamp droog en loosde het overtollige water in de boezem,die uitkwam in de haven en de Oude Maas. De stenen achtkante Branbandse watermolen, stond (vreemd genoeg) niet de polder Braband die hij droog hield, maar stond ongeveer ter hoogte van waar nu het gemaal De Volharding staat, de molen sloeg zijn water uit op het Spui. Beide molens werden beheerd door watermolenaars die hun functie verkregen via openbare aanbesteding en zij werkte voor het polderbestuur. In documenten is te lezen dat in 1863 watermolenaars Arie Kranendonk de molen beheerde voor het salaris van 100,- gulden per jaar. Verder valt te lezen dat deze watermolen in 1864 werd voorzien van een ijzeren scheprad voor 670,- gulden ter vervanging van het versleten houten rad. Dit rad als ook de later vernieuwde ijzeren molenroede werden gemaakt door ijzergieterij Prins van Oranje in Den Haag. Midden tijdens de verbeteringen van deze molen brak er op 12 december 1866 rond 6:30 brand uit in de molen door onbekende oorzaak. De Spijkenisse watermolen brandde bij deze brand tot op de grond toe af. De molen was gelukkig verzekerd en via het “Onderlinge Brandwaarborg Maatschappij” kreeg het polder bestuur f11026,56 gulden uitgekeerd voor de molen die afgebrand was.

Historische kaart Spijkenisse met marketing korenmolens en watermolens in Spijkenisse

Historische kaart Spijkenisse met marketing korenmolens en watermolens in Spijkenisse

Het polderbestuur zat nu wel met een zeer urgent probleem en reeds in 1867 werd aan ijzergieterij gevraagd naar de mogelijkheden voor de bouw van een stoomgemaal. Prins van Oranje kon dit gemaal bouwen en zou dit doen op de fundamenten van de oude Spijkenisse watermolen. Logischerwijs is het polderbestuur eerst in overleg gegaan om andere mogelijkheden te onderzoeken. Een reden om verder te kijken was ook omdat er tot 1866 nog geen enkele polder op stoomkracht werd bemalen en de Heren van Putten een voorkeur hadden voor gewoon een nieuwe watermolen.

Een commissie aangesteld door het polderbestuur werd gevormd door de heren J.F Vaillant, W van de Linde en D. Oosthoek, zij moesten de mogelijkheden onderzoeken om het bemalingsprobleem definitief op te lossen. De drie suggesties waar hun op 19 maart 1967 mee kwamen:
– een stoomgemaal incl machinistenwoning en kolenhok, ter waarde van f15.000,- op de fundering van de oude watermolen
– een stenen baliewindwatermolen volgens het plan van C. van Dijk ter waarde  van f17.750,-
– een stenen een-scheprad windwatermolen zonder balie van L. Hoonaard ter waarde f14.000,-
(aangezien de commissie had aangeven het belangrijk te vinden dat in de oplossing “verbetering moest voortvloeien” was de conclusie eigenlijk al bekend)

Hieronder de schetsen van de 2 voorgestelde molens:

Watermolen Spijkenisse met balie, door C. van Dijk, molenaar te Spijkenisse

Watermolen Spijkenisse met balie, door C. van Dijk, molenaar te Spijkenisse

Nieuwe watermolen zonder balie, door L. van den Hoonaard, architect te Abbenbroek

Nieuwe watermolen zonder balie, door L. van den Hoonaard, architect te Abbenbroek

De onafhankelijkheid van de wind maakte dat de commissie al snel voorstander was van een stoomgemaal.  Daarnaast waren de exploitatiekosten van een stoomgemaal lager dan die van een watermolen. Tijdens een vergadering van 20 maart 1867 werd het rapport besproken en werden er 221 stemmen voor het stoomgemaal uitgebracht en 101 tegen.  Nadat enkele onenigheden tussen leden van het polderbestuur waren weggewerkt en ook een ingenieur van Waterstaat zijn goedkeuring gaf, kon op 30 april 1867 de aanbesteding plaatsvinden. Bij de aanbesteding van de stoommachine en toebehoren kwam “ijzersmederij Prins van Oranje” naar voren die het geheel zou leveren voor f9341,66. De bouw van de gebouwen en schoorstenen werd aangenomen door Krijn Dekker, rietdekker te Spijkenisse voor f7600,-. Het stoomgemaal kwam gereed voor proefmaling op 21 november 1867. Verdere informatie over dit eerste stoomgemaal zijn vrijwel niet bekend, ook zijn er geen bouwtekeningen bekend. In een vergadering van 1876 word er nog wel gesproken over het verzakken van de schoorsteen.

De machinistenwoning van het oude stoomgemaal is nog lange tijd gespaard gebleven. (foto 1950)

De machinistenwoning van het oude stoomgemaal is nog lange tijd gespaard gebleven. (foto 1950)

In 1876 is ook de watermolen van Braband vervangen door een stoomgemaal. In 1876 komt echter ook het voorstel van de dijkgraaf tot bouw van een nieuw, groter, gezamenlijk gemaal, nabij de haven (wat het gemaal Leeuw van Putten zal worden). Dit veel grotere gemaal zal de polders rondom de boezem gaan beschermen tegen een te hoge waterstand en de watermolens in de polders van Geervliet, Oud-Hoenderbroek & Schiekamp, Simonshaven en Biert overbodig maken alsook het oude stoomgemaal hierboven besproken. Het eerste stoomgemaal werd na de ingebruikname van het nieuwe gemaal gesloopt, met uitzondering van de machinistenwoning die nog vele jaren heeft blijven bestaan. Alle watermolens zijn gesloopt, behalve de watermolen van Geervliet die werd verbouwd tot woonhuis.

In een volgende blog zullen we de bouw van De Leeuw van Putten uitgebreider bespreken.

Aankondiging voor de aanbesteding van een watermolen in Spijkenisse uit 1677.

Spijkenisse watermolen aanbesteding 1677

Spijkenisse watermolen aanbesteding 1677